Giáo án môn Ngữ văn lớp 10 (chi tiết)

Giáo án môn Ngữ văn lớp 10 (chi tiết)

A/ Mục tiêu bài học

 Giúp học sinh

1. Nắm được những kiến thức chung nhất , tổng quát nhất về hai bộ phận của văn học Việt Nam ( VHDG và VH viết ) và quá trình phát triển của văn học viết VN ( VHTĐ và VHHĐ )

2. Nắm vững hệ thống vấn đề về:

– Thể loại của VHVN

– Con người trong VHVN

3. Bồi dưỡng niềm tự hào về truyền thống văn hoá của dân tộc qua di sản văn học được học. Từ đó, có lòng say mê với VHVN

B/ Phương tiện thực hiện:

 - SGK, SGV

 - Thiết kế bài học

 - Các tài liệu tham khảo

 

doc 150 trang Người đăng minh_thuy Lượt xem 1377Lượt tải 0 Download
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo án môn Ngữ văn lớp 10 (chi tiết)", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
 TiÕt: 1+2
Tæng quan v¨n häc viÖt nam
A/ Môc tiªu bµi häc 
 Gióp häc sinh
N¾m ®­îc nh÷ng kiÕn thøc chung nhÊt , tæng qu¸t nhÊt vÒ hai bé phËn cña v¨n häc ViÖt Nam ( VHDG vµ VH viÕt ) vµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña v¨n häc viÕt VN ( VHT§ vµ VHH§ )
N¾m v÷ng hÖ thèng vÊn ®Ò vÒ:
– ThÓ lo¹i cña VHVN
– Con ng­êi trong VHVN
Båi d­ìng niÒm tù hµo vÒ truyÒn thèng v¨n ho¸ cña d©n téc qua di s¶n v¨n häc ®­îc häc. Tõ ®ã, cã lßng say mª víi VHVN
B/ Ph­¬ng tiÖn thùc hiÖn:
 - SGK, SGV 
 - ThiÕt kÕ bµi häc
 - C¸c tµi liÖu tham kh¶o
C/ C¸ch thøc tiÕn hµnh:
 GV tæ chøc giê d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp c¸c h×nh thøc trao ®æi th¶o luËn , tr¶ lêi 
 c¸c c©u hái
D/ TiÕn tr×nh d¹y häc:
 1 – KiÓm tra bµi cò 
 2 – Giíi thiÖu bµi míi
 LÞch sö v¨n häc cña bÊt cø d©n téc nµo ®Òu lµ lÞch sö t©m hån cña d©n téc Êy. §Ó cung cÊp cho c¸c em nhËn thøc nh÷ng nÐt lín vÒ v¨n häc n­íc nhµ, chóng ta t×m hiÓu tæng quan v¨n häc ViÖt Nam. 
Ho¹t ®éng cña GV vµ häc sinh
 Yªu cÇu cÇn ®¹t
 - Em hiÓu thÕ nµo lµ tæng quan v¨n häc ViÖt Nam ?
Yªu cÇu häc sinh ®äc mÊy dßng ®Çu cña s¸ch gi¸o khoa tõ “ tr¶i qua hµng ngµn n¨m.tinh thÇn Êy” 
+ Néi dung cña phÇn c©u nµy ? Theo em nã lµ phÇn c©u g× cña bµi tæng quan v¨n häc ?
Yªu cÇu häc sinh ®äc phÇn I(SGK)
Tõ “v¨n häc ViÖt Nam bao gåm “v¨n häc viÕt”
+ V¨n häc ViÖt Nam gåm mÊy bé phËn lín ?
+ H·y tr×nh bµy nh÷ng nÐt lín cña v¨n häc dan gian ? ( tãm t¾t SGK )
H/S ®äc sgk tõ “v¨n häc viÕt kÞch th¬”
 SGK tr×nh bµy néi dung g×? H·y tr×nh bµy kh¸i qu¸t vÒ tõng néi dung ®ã ?
+Nh×n tæng qu¸t VHVN cã mÊy thêi k× ph¸t triÓn? H/S ®äc tõng phÇn 
+nÐt lín cña truyÒn thèng thÓ hiÖn trong VHVN lµ g×?
+Tõ thÕ kØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX, nÒn v¨n häc VN cã nh÷ng ®Æc ®iÓm g× ®¸ng l­u ý? 
+V× sao v¨n häc tõ thÕ kØ thø 10 ®Õn hÕt thÕ kØ 19 cã sù ¶nh h­ëng cña v¨n häc Trung Quèc? – H/S ®äc sgk
+H·y chØ ra nh÷ng t¸c phÈm vµ nh÷ng t¸c gi¶ tiªu biÓu cña v¨n häc trung ®¹i?‏‎‎ 
+H/S ®äc sgk
+T¹i sao l¹i gäi lµ nÒn v¨n häc hiÖn ®¹i?
-V¨n häc thêi k× nµy ®­îc chia lµm mÊy giai ®o¹n vµ cã ®Æc ®iÓm g×?
- Giai ®o¹n sau so víi giai ®o¹n tr­íc cã g× kh¸c biÖt?
VÒ thÓ lo¹i VHVN tõ ®Çu thÕ kØ20 cã nh÷ng ®iÓm g× ®¸ng l­u ý?
 +Tõ ®Çu thÕ lØ XX ®Õn 1975 
T¸c gi¶
§êi sèng v¨n häc
VÒ thÓ lo¹i
VÒ thi ph¸p
+Tõ 1975 ®Õn nay vÒ thÓ lo¹i v¨n häc cã nh÷nh ®iÓm g× ®¸ng l­u ý? 
+Nh×n mét c¸ch kh¸i qu¸t ta rót ra nh÷ng qui luËt g× vÒ VHVN? 
+ Mèi quan hÖ cña con ng­êi víi thÕ giíi tù nhiªn ®­îc thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo? 
+Mèi quan hÖ gi÷a con ng­êi víi quèc gia, d©n téc ®­îc thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo? 
H/s ®äc sgk
+VHVN ®· ph¶n ¸nh mèi quan hÖ x· héi nh­ thÕ nµo? 
-VHVN ph¶n ¸nh ‏‎ý thøc b¶n th©n nh­ thÕ nµo? 
- Em hiÓu nh­ thÕ nµo vÒ th©n vµ t©m?
-Th©n vµ t©m ®­îc thÓ hiÖn nh­ thÕ nµo trong v¨n häc?
Xu h­íng chung cña VHVN lµ g× khi x©y dùng mÉu ng­êi lÝ t­ëng?
Cñng cè:
Häc xong bµi nµy cÇn l­u ý nh÷ng ®iÓm nµo?
- C¸ch nh×n nhËn, ®¸nh gi¸ tæng qu¸t nh÷ng nÐt lín cña VHVN.
+ Néi dung SGK: Tr¶i qua qu¸ tr×nh lao ®éng, chiÕn ®Êu b¶o vÖ ®Êt n­íc, nh©n d©n ta ®· s¸ng t¹o ra nh÷ng gi¸ trÞ tinh thÇn. VHVN lµ b»ng chøng cho sù s¸ng t¹o tinh thÇn Êy.
I/ C¸c bé phËn hîp thµnh v¨n häc ViÖt Nam?
 1 . V¨n häc d©n gian 
- VHVN gåm hai bé phËn v¨n häclín:
 + VHDG
 + VH viÕt
- Kh¸i niÖmVHDG: Lµ nh÷ng s¸ng t¸c tËp thÓ cña nh©n d©n lao ®éng ®­îc truyÒn miÖng tõ ®êi nµy sang ®êi kh¸c. Nh÷ng trÝ thøc cã thÓ tham gia s¸ng t¸c. Song nh÷ng s¸ng t¸c ®ã ph¶i tu©n thñ theo ®Æc tr­ng cña VHDG vµ trë thµnh tiÕng nãi, t×nh c¶m chung cña nh©n d©n
- C¸c thÓ lo¹i cña VHDG: truyÖn cæ d©n gian bao gåm: thÇn tho¹i, sö thi, truyÒn thuyÕt, cæ tÝch truyÖn cæ tÝch, truyÖn c­êi, truyÖn ngô ng«n. Th¬ ca d©n gian bao gåm :tôc ng÷, c©u ®è, ca dao, vÌ, truyÖn th¬. S©n khÊu d©n gian bao gåm : chÌo, tuång, c¶i l­¬ng
- §Æc tr­ng cña VHDG lµ tÝnh truyÒn miÖng, tÝnh tËp thÓ vµ tÝnh thùc hµnh trong c¸c sinh ho¹t kh¸c nhau cña ®êi sèng céng ®ång.
2. V¨n häc viÕt
- Kh¸i niÖm vÒ v¨n häc viÕt : Lµ s¸ng t¸c cña trÝ thøc ®­îc ghi l¹i b»ng ch÷ viÕt, lµ s¸ng t¹o cña c¸ nh©n, v¨n häc viÕt mang dÊu Ên cña t¸c gi¶. 
- Ch÷ viÕt: H×nh thøc v¨n tù cña v¨n häc viÕt ®­îc ghi l¹i b»ng ba thø ch÷ : H¸n, N«m, Quèc ng÷. Mét sè Ýt b»ng ch÷ Ph¸p . Ch÷ H¸n lµ v¨n tù cña ng­êi H¸n. Ch÷ N«m dùa vµo ch÷ h¸n mµ ®Æt ra. Ch÷ quèc ng÷ sö dông ch÷ c¸i La tinh ®Ó ghi ©m tiÕng ViÖt. Tõ thÕ kØ XX trë l¹i ®©y, v¨n häc ViÖt Nam chñ yÕu viÕt b»ng ch÷ quèc ng÷.
- HÖ thèng thÓ lo¹i : Ph¸t triÓn theo tõng thêi k×
*Tõ thÕ kØ 10 ®Õn thÕ kØ 19 gåm: v¨n xu«i tù sù (truyÖn kÝ, v¨n chÝnh luËn, tiÓu thuyÕt ch­¬ng håi). Th¬ gåm th¬ cæ phong, ®­êng luËt tõ khóc. V¨n biÒn ngÉu gåm phó, c¸o, v¨n tÕ
* Ch÷ N«m : cã th¬ n«m §­êng luËt, truyÖn th¬, ng©m khóc, h¸t nãi
* Tõ thÕ kØ XX trë l¹i ®©y ranh giíi râ rµng. Tù sù cã: TruyÖn ng¾n, tiÓu thuyÕt, kÝ ( bót kÝ, nhËt kÝ, tuú bót, phãng sù ). Tr÷ t×nh cã : Th¬, tr­êng ca. KÞch cã: kÞch nãi...
II/ TiÕn tr×nh lÞch sö cña v¨n häc ViÖt Nam
- Tõ thÕ kØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX lµ v¨n häc Trung ®¹i. NÒn v¨n häc nµy h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn theo mèi quan hÖ cña v¨n häc khu vùc §«ng ¸ vµ §«ng Nam ¸ cã mèi quan hÖ víi v¨n häc Trung Quèc
- V¨n häc hiÖn ®¹i h×nh thµnh tõ thÕ kØ XX vµ vËn ®éng ph¸t triÓn tíi ngµy nay. Nã ph¸t triÓn trong mèi quan hÖ vµ giao l­u quèc tÕ. VHVN chÞu ¶nh h­ëng cña v¨n häc ¢u - MÜ
- TruyÒn thèng v¨n häc VN thÓ hiÖn hai nÐt lín: ®ã lµ chñ nghÜa yªu n­íc vµ chñ nghÜa nh©n ®¹o.
1. Thêi k× v¨n häc Trung ®¹i ( tõ thÕ kØ X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX)
- Tõ thÕ kØ thø X ®Õn hÕt thÕ kØ XIX v¨n häc VN cã nh÷ng ®iÓm ®¸ng l­u ý lµ: §©y lµ nÒn v¨n häc viÕt b»ng ch÷ H¸n vµ ch÷ N«m. 
- Nã ¶nh h­ëng cña nÒn v¨n häc Trung Quèc. V× c¸c triÒu ®¹i PK lÇn l­ît sang x©m l­îc n­íc ta. §©y còng lµ lÝ do ®Ó quyÕt ®Þnh v¨n häc viÕt b»ng ch÷ H¸n.
- DÉn chøng: SGK
- Nh÷ng t¸c phÈm viÕt b»ng ch÷ H¸n vµ ch÷ N«m:
*Sù ph¸t triÓn cña th¬ N«m g¾n liÒn víi sù tr­ëng thµnh vµ nh÷ng nÐt truyÒn thèng cña v¨n häc trung ®¹i. §ã lµ lßng yªu n­íc, tinh thÇn nh©n ®¹o vµ hiÖn thùc. Nã thÓ hiÖn tinh thÇn ý thøc d©n téc ®· ph¸t triÓn cao.
2.Thêi k× v¨n häc hiÖn ®¹i (tõ ®Çu thÕ kØ XX cho ®Õn nay )
- Së dÜ cã tªn gäi Êy v× nã ph¸t triÓn trong thêi ®¹i mµ quan hÖ s¶n xuÊt chñ yÕu dùa vµo hiÖn ®¹i ho¸. MÆt kh¸c nh÷ng luång t­ t­ëng tiÕn bé nh­ luång giã míi thæi vµo VN lµm thay ®æi nhËn thøc, c¸ch nghÜ, c¸ch c¶m vµ c¶ c¸ch nãi cña con ng­êi VN. Nã chÞu ¶nh h­ëng cña nÒn v¨n häc ph­¬ng T©y. 
-VH thêi k× nµy ®­îc chia lµm 4 giai ®o¹n:
 +Tõ ®Çu thÕ kØ 20 ®Õn 1930
 +Tõ 1930 ®Õn1945
 +Tõ 1945 ®Õn 1975
 +Tõ 1975 ®Õn nay 
- §Æc ®iÓm VHVN ë tõng thêi k× cã sù kh¸c nhau:
*Tõ ®Çu thÕ kØ XX ®Õn n¨m 1930, v¨n häc viÖt nam ®· b­íc vµo quü ®¹o cña v¨n häc thÕ giíi hiÖn ®¹i, cô thÓ tiÕp xóc víi nÒn v¨n häc ch©u ¢u. §ã lµ nÒn v¨n häc viÕt b»ng ch÷ quèc ng÷: d/c-sgk
*Tõ 1930 ®Õn1945 xuÊt hiÖn nhiÒu tªn tuæi lín nh­: TL, NT, XD, VTP
 V¨n häc thêi k× nµy võa kÕ thõa tinh hoa cña v¨n häc trung ®¹i vµ v¨n häc d©n gian võa tiÕp nhËn v¨n häc thÕ giíi ®Ó hiÖn ®¹i ho¸: cã nhiÒu thÓ lo¹i míi vµ ngµy cµng hoµn thiÖn 
*Tõ 1945 ®Õn 1975 sù kiÖn lÞch sö vÜ ®¹i ®· më ra nhiÒu triÓn väng nhiÒu mÆt cho v¨n häc VN. NhiÒu nhµ th¬ líp tr­íc ®· ®i theo c¸ch m¹ng vµ kho¸c ba l« ®Õn víi kh¸ng chiÕn cèng hiÕn tµi n¨ng søc lùc thËm chÝ c¶ x­¬ng m¸u cho CM, cho sù nghiÖp VH c¸ch m¹ng cña d©n téc:d/c-sgk
 Trong cuéc c/® chèng MÜ §¶ng Céng s¶n VN ®· l·nh ®¹o toµn diÖn vµ cã ®­êng lèi ®óng ®¾n chØ ®¹o v¨n nghÖ g¾n liÒn víi sù nghiÖp lao ®éng vµ c® cña nh©n d©n ta. Hai cuéc c® chèng P vµ M®· ®em l¹i nh÷ng ph¹m vi ph¶n ¸nh míi, c¶m høng míi ®Ó v¨n häc yªu n­íc vµ c¸ch m¹ng ®¹t nhiÒu thµnh tùu nghÖ thuËt ®¸ng tù hµo.Nã g¾n liÒn víi nh÷ng tªn tuæi lín nh­: d/c-sgk 
- Tõ 1975 ®Õn nay, c¸c nhµ v¨n ph¶n ¸nh s©u s¾c c«ng cuéc x©y dùng CNXH, c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, nh÷ng vÊn ®Ò cña thêi ®¹i míi më cöa, héi nhËp quèc tÕ. Hai m¶ng ®Ò tµi cña v¨n häc lµ lÞch sö vµ cuéc sèng, con ng­êi trong bèi c¶nh x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng XHCN. §Ò tµi lÞch sö viÕt vÒ chiÕn tranh chèng Ph¸p vµ MÜ hµo hïng víi nhiÒu bµi häc
- VHVN ®¹t ®­îc gi¸ trÞ ®Æc s¾c vÒ néi dung vµ nghÖ thuËt víi nhiÒu t¸c gi¶ ®­îc c«ng nhËn lµ danh nh©n v¨n ho¸ thÕ giíi nh­: NT, ND, HCM. NhiÒu t¸c phÈm ®· ®­îc dÞch ra nhiÒu thø tiÕng trªn thÕ giãi.VHVN víi nh÷ng kh¶ n¨ng vµ sù s¸ng t¹o ®· x©y dùng ®­îc vÞ trÝ riªng trong v¨n häc nh©n lo¹i. 
III. Con ng­êi ViÖt Nam qua v¨n häc
 Gäi h/s ®äc sgk
1.. Con ng­êi ViÖt Nam trong quan hÖ víi thÕ giíi tù nhiªn
- Víi thÕ giíi tù nhiªn
+ VHDG víi t­ duy huyÒn tho¹i ®· kÓ l¹i qu¸ tr×nh nhËn thøc, c¶i t¹o, chinh phôc cña «ng cha ta víi thÕ giíi tù nhiªn hoang d·, x©y dùng cuéc sèng tÝch luü hiÓu biÕt phong phó vÒ thiªn nhiªn
+ Víi con ng­êi thiªn nhiªn cßn lµ ng­êi b¹n th©n thiÕt:h×nh ¶nh b·i mÝa, n­¬ng d©utÊt c¶ ®Òu g¾n bã víi con ng­êi.T×nh yªu thiªn nhiªn ®· trë thµnh néi dung quan träng cña VHVN
+Thiªn nhiªn mang nh÷ng d¸ng vÎ riªng biÖt cña tõng miÒn.Vµo vh còng thÕ nã gãp phÇn lµm nªn tÝnh ®a d¹ng trong v¨n ch­¬ng
+Trong s¸ng t¸c v¨n häc trung ®¹i h×nh ¶nh thiªn nhiªn th­êng g¾n víi lÝ t­ëng ®¹o ®øc thÈm mÜ:d/c
2. Con ng­êi ViÖt Nam trong quan hÖ víi quèc gia, d©n téc ( h/s ®äc sgk )
-Víi quèc gia , d©n téc
+Con ng­êi VN sím cã thøc x©y dùng quèc gia, d©n téc cña m×nh. §Êt n­íc l¹i tr¶i qua nhiÒu thö th¸ch chèng kÎ thï x©m l­îc. V× vËy, mét nÒn v¨n häc yªu n­íc cã gi¸ trÞ nh©n v¨n s©u s¾c xuyªn suèt lÞch sö VHVN. §ã lµ t×nh yªu quª h­¬ng xø së lµ niÒm tù hµo vÒ truyÒn thèng mäi mÆt cña d©n téc.T×nh yªu tæ quèc thÓ hiÖn qua lßng c¨m thï giÆc d¸m x¶ th©n v× nghÜa lín. NhiÒu t¸c phÈm lín kÕt tinh lßng yªu n­íc: HTS, BN§CnhiÒu t¸c gia yªu n­íc lín nh­: NguyÔn Tr·i, N§C®· x©y dùng nªn mét hÖ thèng yªu n­íc hoµn chØnh.
 §Æc biÖt nÒn VHVN ë thÕ kØ XX lµ nÒn v¨n häc tiªn phong chèng ®Õ quèc. Chñ nghÜa yªu n­íc lµ néi dung tiªu biÓu gi¸ trÞ quan träng cña VHVN 
3.Con ng­êi ViÖt Nam trong quan hÖ x· héi
- Trong x· héi cã giai cÊp ®èi kh¸ng,VHVN ®· lªn tiÕng tè c¸o c¸c thÕ lùc chuyªn quyÒn b¹o ng­îc vµ thÓ hiÖn sù c¶m th«ng chia sÎ víi ng­êi bÞ ¸p bøc ®au khæ.VHDG, truyÖn th¬, kÝ sù,tõ thÕ kØ X ®Õn thÕ kØ XIX ®· miªu t¶ thùc tÕ ®en tèi cña giai cÊp thèng trÞ, quan t©m ®Õn ®êi sèng nh©n d©n, ®ßi quyÒn sèng cho con ng­êi: d/c.Mét nÒn v¨n häc giµu s¾c th¸i nh©n v¨n vµ ®Ëm ®µ mµu s¾c nh©n ®¹o.Tõ mèi quan hÖ x· héi, v¨n häc ®· h×nh thµnh chñ nghÜa hiÖn thùc nhÊt lµ tõ 1930 trë l¹i ®©y.
Ngµy nay chñ nghÜa yªu n­íc, chñ nghÜa nh©n ®¹o ®ang x©y dùng ®­îc nh÷ng mÉu lÝ t­ëng. Con ng­êi biÕt ph¸t huy vÎ ®Ñp truyÒn thèng vµ biÕt lµm giµu cho quª h­¬ng ®Êt n­íc,cho m×nh 
-Tr­íc khi hiÓu VHVN ®· ph¶n ¸nh ý thøc b¶n th©n nh­ thÕ nµo, ta kh«ng thÓ kh«ng t×m hiÓu thÕ nµo lµ ý thøc c¸ nh©n. ë mçi con ng­êi cã hai ph­¬ng diÖn:
 + Th©n vµ t©m lu«n song song tån t¹i nh­ng kh«ng ®ång nhÊt
 *ThÓ x¸c vµ t©m hån
 *B¶n n¨ng vµ v¨n ho¸
 *T­ t­ëng vÞ kØ vµ t­ t­ëng vÞ tha
 *Y thøc c¸ nh©n vµ ý thøc céng ®ång
 - C¸c t«n gi¸o lín nh­ Nho - PhËt - L·o gi¸o ®Òu ®Æt ra nguyªn t¾c xö lÝ mèi quan hÖ gi÷a hai ph­¬ng diÖn nµy. VHVN ®· ghi l¹i qu¸ tr×nh ®Êu tranh, lùa chän ®Ó kh¼ng ®Þnh mét ®¹o lÝ lµm ng­êi t ...  kh«ng tho¸t næi.
+ T©m tr¹ng c« ®¬n Êy cßn ®­îc thÓ hiÖn c¶m nhËn vÒ thêi gian chê ®îi. Ng­êi chinh phô chØ cã ng­êi b¹n duy nhÊt lµ ngän ®Ìn. T¶ ®Ìn chÝnh lµ t¶ kh«ng gian mªnh m«ng vµ sù c« ®¬n cña con ng­êi. TiÕng gµ g¸y lµm t¨ng thªm Ên t­îng v¾ng vÎ. Bãng c©y hoÌ trong ®ªm gîi c¶m gi¸c hoang v¾ng d¸ng sî. Hai tiÕng “d»ng dÆc” vµ “®»ng ®½ng” diÔn t¶ nçi buån ®au trÜu nÆng, kÐo dµi theo thêi gian vµ ch×m lªn c¶ kh«ng gian mªnh m«ng nh­ biÓn c¶.
 T¸c gi¶ ®· thÓ hiÖn sù c¶m th«ng s©u s¾c víi t©m tr¹ng cña ng­êi chinh phô.
+ Nµng nhê giã xu©n göi lßng m×nh tíi chång. Tø th¬ nh­ bay ra khái c¨n phßng ®Ó hoµ ®iÖu víi b¸t ng¸t kh«ng gian.
Lßng nµyb»ng trêi
Giã ®«ng lµ giã xu©n. Ngh×n vµng lµ tÊm lßng cña nµng. Nói Yªn ë ph­¬ng b¾c xa x«i. H×nh ¶nh ­íc lÖ mµ kh¾c ho¹ mét kh«ng gian v« cïng, v« t©n. C©u th¬ nh­ ®óc mét mèi t×nh, phæ vµo h×nh thøc ®¬n gi¶n, trän vÑn.
* Tõ “®»ng ®½ng”- nçi nhí th­¬ng triÒn miªn theo thêi gian, kÐo dµi ®Õn v« tËn, sù kÐo dµi qu¸ møc khiÕn cho con ng­êi mÖt mái vµ c¶m they nÆng nÒ. Nçi nhí nµy diÔn ra lªn tôc, th­êng trùc trong t©m t­ëng cña ng­êi chinh phô.
* Nçi nhí ®· ®­îc cô thÓ ho¸ b»ng ®é dµi kh«ng gian “®­êng lªn b»ng trêi”. Nh­ vËy tõ “®»ng ®½ng” gîi tr­êng ®é h­íng ngo¹i lan to¶ theo kh«ng gian vµ thêi gian, chiÒu s©u nçi nhí. Nçi nhí th­¬ng triÒn miªn Êy ®· ®­îc thÓ hiÖn tµi t×nh qua thÓ th¬ song thÊt lôc b¸t víi ©m ®iÖu triÒn miªn vµ lèi ®iÖp ng÷ liªn hoµn.
* Tõ “®au ®¸u” gîi sù dâi tr«ng tËp trung cao ®é vÒ mét h­íng víi nçi lo l¾ng kh«ng yªn. Tõ “®au ®¸u” nh­ Èn lÆn ch×m ngËp vµo trong. Hai tõ “®au ®¸u” kÕt hîp víi tõ “®»ng ®½ng” khiÕn ta c¶m gi¸c nçi nhí mong ngµy cµng t¨ng lªn da diÕt h¬n, ch¸y bang h¬n theo sù tr¶I dµi cña thêi gian. Nçi nhí ®· nhãi lªn nçi ®au, tõ “thiÕt tha” ®· diÔn t¶ ®­îc nçi nhí nh­ chµ ®i s¸t l¹i nh­ c¾t nh­ mµi vµo x­¬ng tuû cña ng­êi chinh phô.
* Hai c©u cuèi cã ý béc lé c¶m xóc. ë ®©y ng­êi chinh phô ®· qóa u sÇu nªn nh×n c¶nh vËt thÊy c¸i g× còng ¶m ®¹m, buån th¶m. §ã lµ mèi quan hÖ gi÷a ngo¹i c¶nh vµ t©m c¶nh.
- §»ng sau nh÷ng c©u th¬ diÔn t¶ t©m tr¹ng cña ng­êi chinh phô cã chång tham gia vµo c¸c cuéc ®¸nh dÑp cña vua chóa lµ tiÕng nãi ph¶n chiÕn víi c¸c cuéc chiÕn tranh phi nghÜa.
TiÕt 81
LËp dµn ý bµi v¨n nghÞ luËn
A.Môc tiªu bµi häc:
Gióp HS:
+ N¾m ®­îc t¸c dông cña viÖc lËp dµn ý vµ c¸ch thøc lËp dµn ý bµi v¨n nghÞ luËn
+ LËp ®­îc dµn ý bµi v¨n nghÞ luËn
+ Cã ý thøc vµ h×nh thµnh thãi quen lËp dµn ý tr­íc khi viÕt c¸c bµi nghÞ luËn trong nhµ tr­êng còng nh­ ngoµi cuéc sèng
B.Ph­¬ng tÞªn thùc hiÖn
+ SGK Ng÷ v¨n 10 – tËp hai ( Ban c¬ së), s¸ch gi¸o viªn
+ThiÕt kÕ d¹y häc
C. C¸ch thøc tiÕn hµnh:
GV tæ chøc d¹y häc theo c¸ch kÕt hîp c¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i thÝch minh ho¹, gîi t×m víi h×nh thøc trao ®æi th¶o luËn, tr¶ lêi c¸c c©u hái.
CÇn chó ý:
- Thùc chÊt viÖc lËp dµn ý bµi v¨n nghÞ luËn lµ viÖc chän läc, s¾p xÕp vµ triÓn khai hÖ thèng c¸c luËn ®iÓm, luËn cø theo bè côc 3 phÇn cña v¨n b¶n.
- GV cÇn cho HS dùa vµo nh÷ng kü n¨ng ®· ®­îc häc ë bµi tr­íc vÒ lËp luËn ®Ó x©y dùng cho dµn ý bµi v¨n nghÞ luËn.
D.TiÕn tr×nh d¹y häc
1.æn ®Þnh tæ chøc líp +kiÓm tra sÜ sè
2.KiÓm tra bµi cò ( 5phót)
3. Giíi thiÖu bµi míi
ë cÊp THCS c¸c em ®· ®­îc lµm quen víi c¸c yÕu tè nghÞ luËn trong c¸c v¨n b¶n. §èi víi bµi “ LËp dµn ý bµi v¨n nghÞ luËn” sÏ gióp c¸c em n©ng cao kiÕn thøc vµ kü n¨ng lËp dµn ý bµi v¨n nghÞ luËn
TG
Ph­¬ng ph¸p
Ho¹t ®éng cña HS
§Þnh h­íng cña GV
I.T¸c dông cña viÖc lËp dµn ý
5’
Gi¶i thÝch minh häa
GV yªu cÇu HS ®äc phÇn I s¸ch Ng÷ v¨n 10- tËp II
+ Kh¸i niÖm lËp dµn ý
LËp dµn ý lµ sù lùa chän vµ s¾p xÕp nh÷ng néi dung c¬ b¶n dù ®Þnh triÓn khai vµo bè côc ba phÇn cña v¨n b¶n
Ph¸t vÊn ®µm tho¹i
-HS nªu nh÷ng t¸c dông cña viÖc lËp dµn ý trong SGK
+T¸c dông cña viÖc lËp dµn ý
GV nhËn xÐt, bæ sung
Bµi viÕt ®óng träng t©m, m¹ch l¹c
- Ng­êi viÕt chñ ®éng ®­îc thêi gian, tr¸nh viÖc l¹c ý, thiÕu ý, mÊt c©n ®èi
- GV cã thÓ lÊy vÝ dô minh ho¹, hoÆc chuyÓn ý sang môc II lµm dÉn chøng
II. C¸ch lËp dµn ý bµi v¨n nghÞ luËn
17’
-GV yªu cÇu HS ®äc ®Ò bµi trong SGK
GV ghi ®Ò bµi lªn b¶ng
§Ò bµi: “Bµn vÒ vai trß vµ t¸c dông to lín cña trong ®êi sèng tinh thÇn cña con ng­êi, nhµ v¨n M.Gorki cã viÕt: “S¸ch më réng tr­íc m¾t t«i nh÷ng ch©n trêi míi”. H·y gi¶i thÝch vµ b×nh luËn ý kiÕn trªn.
Ph­¬ng ph¸p gîi t×m
Trao ®æi- th¶o luËn
GV yªu cÇu HS ®äc kü ®Ò bµi, x¸c ®Þnh yªu cÇu ®Ò vµ lÇn l­ît tiÕn hµnh c¸c b­íc sau
-HS chia thµnh nhãm (2 bµn mét nhãm) tiÕn hµnh trao ®æi th¶o luËn theo yªu cÇu c©u hái trong SGK
1.T×m ý cho bµi v¨n
* T×m ý lµ g×?
( GV gi¶i thÝch néi dung t×m ý)
T×m ý lµ t×m hÖ thèng luËn ®iÓm luËn cø cho bµi v¨n
*TiÕn hµnh t×m ý cho bµi v¨n
a.X¸c ®Þnh luËn ®Ò
+ S¸ch më réng tr­íc m¾t t«i nh÷ng ch©n trêi míi.
8 phót
10 phót
§µm tho¹i ph¸t vÊn
Gîi t×m
§µm tho¹i-Ph¸t vÊn
Ph­¬ng ph¸p kh¸i qu¸t tæng hîp
ThuyÕt gi¶ng
§µm tho¹i ph¸t vÊn
Ph­¬ng ph¸p h×nh dung, t­ëng t­îng, t¸i hiÖn Ph­¬ng ph¸p gîi t×m ®¸nh gi¸ 
Ph­¬ng ph¸p
tæng hîp kh¸i qu¸t
Trao ®æi- th¶o luËn
Kh¸i qu¸t- tæng hîp
§äc- ghi nhí
Trao ®æi- th¶o luËn
-GV lÇn l­ît yªu cÇu c¸c nhãm HS tr¶ lêi c©u hái trong SGK.
- GV nhËn xÐt, bæ sung
+ Bµi v¨n cÇn lµm s¸ng tá vÊn ®Ò g× ? Quan ®iÓm cñaem vÒ vÊn ®Ò ®ã?
-GV yªu cÇu HS tr¶ lêi c¸c c©u hái sau :
+ S¸ch lµ g× ?
+ S¸ch cã t¸c dông nh­ thÕ nµo?
+ Th¸i ®é ®èi víi viÖc ®äc s¸ch nh­ thÕ nµo?
+ Tõ ®ã GV yªu cÇu HS kh¸i qu¸t “ LuËn ®iÓm lµ g×? ”
-GV yªu cÇu HS lÇn l­ît tr¶ lêi c¸c c©u hái víi mçi luËn ®iÓm.
+ S¸ch lµ s¶n phÈm thuéc lÜnh vùc nµo cña con ng­êi?
+ S¸ch ph¶n ¸nh l­u gi÷ nh÷ng thµnh tùu g× cña nh©n lo¹i ?
+ S¸ch cã chÞu ¶nh h­ëng cña thêi gian, kh«ng gian kh«ng ?
+ S¸ch ®em l¹i cho con ng­êi nh÷ng hiÓu biÕt g× ?
+ S¸ch cã t¸c dông nh­ thÕ nµo víi cuéc sèng riªng t­ vµ b¶n th©n ng­êi®äc s¸ch?
+ Th¸i ®é cña anh (chÞ) ®èi víi c¸c lo¹i s¸ch ?
+ §äc s¸ch nh­ thÕ nµo lµ tèt nhÊt ?
-GV yªu cÇu HS kh¸i qu¸t
Muèn t×m ý cho bµi v¨n ph¶i tiÕn hµnh mÊy b­íc
-GV yªu cÇu HS nh¾c l¹i kh¸i niÖm “ lËp dµn ý” ®· häc ë phÇn I
-GV h­íng dÉn HS chi tiÕt ho¸ thªm luËn cø vµo bè côc cña v¨n b¶n
-HS tr¶ lêi c¸c c©u hái.
+Nªn më bµi trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp ?
+C¸ch nªu vÊn ®Ò vµ ph­¬ng h­íng nghÞ luËn
+S¾p xÕp luËn ®iÓm theo tr×nh tù nµo cho hîp lý ?
+ S¾p xÕp c¸c luËn cø cho tõng luËn ®iÓm ra sao ?
+CÇn triÓn khai lô©n
®iÓm vµ luËn cø nµo nhiÒu nhÊt? T¹i sao?
+ CÇn lùa chän vµ sö dông c¸c ký hiÖu g× ®Æt tr­íc c¸c ®Ò môc ®Ó dµn ý ®­îc râ rµng, minh b¹ch?
-GV tæng hîp c¸c c©u tr¶ lêi cña HS lªn b¶ng phô. NhËn xÐt ®¸nh gi¸ vµ®Þnh h­íng cho HS dµn ý chi tiÕt
-GV yªu cÇu HS th¶o luËn nh÷ng c©u hái sau:
+Nªn kÕt bµi theo kiÓu®ãng hay më ?
+ Nªn kÕt bµi theo kiÓu ®ãng hay më ?
+Kh¼ng ®Þnh néi dung nµo?
+Më ra néi dung nµo ®Ó ng­êi ®äc suy nghÜ?
-GV ®Þnh h­íng vµ nhËn
-XÐt qu¸ tr×nh th¶o luËn cña HS
-GV yªu cÇu HS ®äc phÇn ghi nhí trong SGK
GV kiÓm tra ®¸nh gi¸ HS b»ng viÖc gi¶i c¸c bµi tËp trong SGK
-Tõ ®ã tæng kÕt, ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña giê häc.
-GV h­íng dÉn HS bæ sung chi tiÕt cho dµn ý ®¹i c­¬ng
-GV yªu cÇu HS lµm bµi tËp.
2.Ph©n theo nhãm th¶o luËn (4 nhãm)
-GV mêi ®¹i diÖn mçi nhãm lËp dµn ý trªn b¶ng
+ Theo em ®ã lµ nhËn xÐt hoµn toµn ®óng. Tuy nhiªn còng cÇn x¸c ®Þnh lo¹i s¸ch kh¸c nhau.
à GV yªu cÇu HS kh¸i qu¸t “thÕ nµo lµ luËn ®Ò”
LuËn ®Ò: Lµ néi dung chÝnh mµ ®Ò bµi yªu cÇu
b. X¸c ®Þnh c¸c luËn ®iÓm
+ S¸ch lµ s¶n phÈm tinh thÇn kú diÖu cña con ng­êi ( Ghi l¹i hiÓu biÕt vÒ thÕ giíi tù nhiªn vµ x· héi)
+ S¸ch më réng nh÷ng ch©n trêi míi
+ CÇn cã th¸i ®é ®óng ®èi víi s¸ch vµ viÖc ®äc s¸ch, biÕt lùa chän nh÷ng s¸ch hay, s¸ch tèt,( lo¹i trõ s¸ch cã néi dung xÊu...)
àLuËn ®iÓm lµ ý kiÕn x¸c ®Þnh cña ng­êi viÕt vÒ vÊn ®Ò ®­îc ®Æt ra.
c.T×m luËn cø cho c¸c luËn ®iÓm
LuËn ®iÓm 1: S¸ch lµ s¶n phÈm tinh thÇn kú diÖu cña con ng­êi
+ S¸ch lµ s¶n phÈm tinh thÇn cña con ng­êi.
+ S¸ch lµ kho tµng tri thøc cña nh©n lo¹i
+ S¸ch gióp ta v­ît qua thêi gian (qu¸ khø – hiÖn t¹i- t­¬ng lai) vµ kh«ng gian ( trong ngoµi n­íc, ®«ng t©y – nam – b¾c)
*LuËn ®iÓm 2: S¸ch më réng nh÷ng ch©n trêi míi
+ S¸ch gióp ta hiÓu biÕt mäi lÜnh vùc tù nhiªn vµ x· héi
+S¸ch lµ ng­êi b¹n t©m t×nh gÇn gòi, gióp ta tù hoµn thiÖn m×nh vÒ nh©n c¸ch
*LuËn ®iÓm 3: CÇn cã th¸i ®é ®óng víi viÖc ®äc s¸ch
+ §äc vµ lµm theo s¸ch tèt, phª ph¸n s¸ch cã h¹i
+ T¹o thãi quen lùa chän s¸ch, cã høng thó ®äc vµ häc theo s¸ch cã néi dung tèt, kÕt hîp viÖc häc trong thùc tÕ cuéc sèng
à Tãm l¹i: T×m ý cho bµi v¨n cÇn ph¶i tiÕn hµnh 3 b­íc:
- X¸c ®Þnh luËn ®Ò
- X¸c ®Þnh c¸c luËn ®iÓm
-T×m luËn cø cho c¸c luËn ®iÓm
2.LËp dµn ý
- GV yªu cÇu cÇn ®¹t ®èi víi lËp dµn ý:
+ Bao gåm 3 phÇn: Më bµi, th©n bµi, kÕt bµi
+ S¾p xÕp c¸c luËn ®iÓm, luËn cø cho hîp lý, thèng nhÊt.
- GV h­íng dÉn lËp dµn ý hoµn chØnh
a.Më bµi:
+Giíi thiÖu trùc tiÕp nhËn xÐt cña Gorki
+ Gorki kh¼ng ®Þnh vai trß, t¸c dông trong ®êi sèng tinh thÇn cña con ng­êi
+ §iÒu ®ã ®óng hay sai ? chóng ta ph¶i bµn b¹c vÒ ý kiÕn ®ã
b.Th©n bµi
* Gi¶i thÝch
- S¸ch lµ g× ?
+ Lµ kho tµng tri thøc cña nh©n lo¹i
 àVÒ thÕ giíi tù nhiªn
à VÒ ®êi sèng x· héi vµ con ng­êi
-Lµ s¶n phÈm tinh thÇn cña nh©n lo¹i
àKÕt qu¶ cña lao ®éng trÝ tuÖ
àLo¹i v¨n ho¸ phÈm cã gi¸ trÞ ®Æc biÖt
àThÓ hiÖn nÒn v¨n minh nh©n lo¹i
-S¸ch më réng nh÷ng ch©n trêi míi
+Ch©n trêi míi: ( S¸ch më ra tr­íc m¾t) nh÷ng tri thøc, hiÓu biÕt míi mÎ, k× diÖu
+ S¸ch gióp hiÓu biÕt mäi lÜnh vùc khoa häc tù nhiªn vµ x· héi
+ S¸ch gióp ta v­ît kh«ng gian, thêi gian ®Ó hiÓu biÕt.
*Trong, ngoµi n­íc, ®«ng-t©y-nam-b¾c.
*Qu¸ khø, hiÖn t¹i, t­¬ng lai
+ S¸ch gióp ta hiÓu biÕt thÕ giíi bªn trong cña con ng­êi.
-NiÒm vui, h¹nh phóc, nçi buån, khæ ®au...
M×nh lµ ai vµ cã mèi quan hÖ víi ng­êi kh¸c nh­ thÕ nµo ?
*B×nh luËn:
+B×nh: Kh¼ng ®Þnh sù ®óng ®¾n cña ý kiÕn
+LuËn
+ S¸ch tèt: Ph¶n ¸nh ®óng, ch©n thùc, kh¸ch quan ( n©ng cao hiÓu biÕt vÒ tù nhiªn, x· héi, gióp t©m hån con ng­êi phong phó, cao th­îng...) 
-S¸ch xÊu: Bãp mÐo, xuyªn t¹c sù thËt, hiÖn thùc
-Th¸i ®é ®èi viÖc ®äc s¸ch vµ s¸ch
+T¹o thãi quen, duy tr× høng thó
+ Chän s¸ch ®äc vµ häc
+ Phª ph¸n s¸ch xÊu
c.KÕt bµi:
+Kh¼ng ®Þnh ý kiÕn ®¸nh gi¸ cña MGorki: “S¸ch më réng tr­íc m¾t t«i nh÷ng ch©n trêi míi” hoµn toµn®óng
+CÇn ph¶i tiÕp thu ý kiÕn vµ vËndông cho b¶n th©n vµ cho mäi ng­êi
3.Ghi nhí
-GV h­íng dÉn HS cñng cè, hÖ thèng ho¸ kiÕn thøc
-GV nhÊn m¹nh phÇn ghi nhí: gåm2 ý c¬ b¶n ( SGK)
III.LuyÖn tËp
1.KiÓm tra ®¸nh gi¸ 
Bµi tËp 1: (91 SGK)
GV yªu cÇu HS ®äc yªu cÇu cña bµi tËp 1
a.Bæ sung mét sè ý cßn thiÕu
-§øc vµ tµi cã quan hÖ kh¨ng khÝt víi nhau trong mçi ng­êi
-Ph¶i rÌn luyÖn, phÊn ®Êu ®Ó cã tµi vµ ®øc
b.LËp dµn ý
Më bµi:
-Giíi thiÖu lêi d¹y cña B¸c
-§Þnh h­íng t­ t­ëng bµi viÕt
*Th©n bµi:
-Gi¶i thÝch c©u nãi cña Hå ChÝ Minh
--Lêi d¹y cña B¸c cã ý nghÜa s©u s¾c víi mçi c¸ nh©n.
*KÕt bµi: Ph¶i th­êng xuyªn rÌn luyÖn, phÊn ®Êu ®Ó cã c¶ tµi & ®øc
Bµi tËp 2:
-Gv nhËn xÐt, ®¸nh gi¸ vµ bæ sung tõng bµi.
-GV ®Þnh h­íng dµn ý chÝnh x¸c nhÊt
2.Tæng kÕt, ®¸nh gi¸
-GV tæng kÕt ®¸nh gi¸ vµ nhÊn m¹nh néi dung cÇn nhí cña bµi
-GV yªu cÇu HS lµm c¸c bµi tËp ë nhµ.

Tài liệu đính kèm:

  • docGiao an Van 10 tron bo2010.doc